Nieswoiste choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, to przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego, które charakteryzuje przewlekły stan zapalny oraz uszkodzenie błony śluzowej jelit. U pacjentów chorujących na choroby zapalne jelit często występują niedobory pokarmowe. Do głównych przyczyn niedoborów witamin i składników mineralnych w NChZJ należą: zaburzenia wchłaniania, toczący się w jelicie stan zapalny oraz ograniczenia dietetyczne związane z nasileniem objawów choroby.
W leczeniu chorób zapalnych jelit oprócz leczenia farmakologicznego istotną rolę pełnią również dieta, styl życia oraz dodatkowa suplementacja. Jakie korzyści niesie za sobą suplementacja w remisji oraz w okresie zaostrzeń choroby? Jakie suplementy warto przyjmować w NChZJ? Wszystkiego dowiesz się z niniejszego artykułu!
Spis treści:
Suplementacja podstawowa to fundament wsparcia organizmu, który powinien być stosowany praktycznie przez cały czas. To nasza baza, która na celu kompleksowe zadbanie o układ odpornościowy, zdrowie układu pokarmowego i zapobieganie nawrotom choroby zapalnej.
Witamina D
Witamina D pełni kluczową rolę w terapii chorób o podłożu zapalnym ze względu na jej właściwości immunomodulujące i przeciwzapalne. Przegląd systematyczny i metaanaliza z 2023 roku wykazały, że suplementacja witaminą D może zmniejszyć ryzyko nawrotu u pacjentów z chorobą zapalną jelit, szczególnie u osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna. Ponadto, pacjenci, którzy przyjmowali witaminę D mieli niższy wskaźnik nawrotów choroby niż osoby, które nie stosowały suplementacji. Warto pamiętać, że dawka witaminy D powinna być dobierana indywidualnie w porozumieniu z lekarzem na podstawie wyników badań (parametr 25(OH)D).
Kwasy omega-3 (EPA i DHA)
Kwasy tłuszczowe omega-3, do których należą kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA) zaliczane są do tzw. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Kwasy omega-3 wykazują korzystny wpływ na układ immunologiczny, obniżają produkcję cytokin prozapalnych oraz wzmacniają barierę jelitową. Badania pokazują, że suplementacja EPA + DHA może skutecznie zmniejszać stan zapalny oraz przyczyniać się do wydłużenia okresu remisji u pacjentów chorujących na nieswoiste choroby zapalne jelit.
Rekomendowana dawka w celu uzyskania efektu terapeutycznego w NChZJ wynosi 2-3 g EPA+DHA dziennie. Warto podkreślić, że zalecane dzienne spożycie kwasów omega-3 może różnić się w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta i stopnia nasilenia stanu zapalnego.
Magnez
Magnez jest składnikiem mineralnym, który pełni szereg ważnych funkcji w organizmie. Jest on m.in. kofaktorem enzymów antyoksydacyjnych, które chronią komórki przed stresem oksydacyjnym. Magnez wpływa na perystaltykę jelit i przyczynia się do zmniejszenia stanu zapalnego. U pacjentów chorujących na nieswoiste choroby zapalne jelit często obserwuje się niedobory tego składnika, głównie ze względu na przewlekłe biegunki i zaburzenia wchłaniania.
Badania wskazują, że suplementacja magnezu może przynieść korzyści w zakresie redukcji objawów NChZJ oraz zmniejszenia stanu zapalnego. Najczęściej rekomendowanymi formami są cytrynian lub glicynian magnezu. Suplementy magnezu są ogólnie dość dobrze tolerowane przez pacjentów, niemniej jednak stosowane w wysokich dawkach mogą powodować biegunki i nasilać inne problemy żołądkowo-jelitowe. Aby ograniczyć wystąpienie potencjalnych skutków ubocznych, dawka i forma suplementu powinny być ustalane indywidualnie.
Probiotyki
Celowana probiotykoterapia może stanowić skuteczne wsparcie w leczeniu NChZJ. Badania sugerują, że probiotyki mogą wpływać na redukcję objawów oraz poprawę jakości życia pacjentów. Bakterie probiotyczne przyczyniają się do redukcji stanu zapalnego w jelitach poprzez modulację mikrobioty i wzmocnienie bariery jelitowej. Najwięcej badań w kontekście probiotyków w nieswoistych chorobach zapalnych jelit dotyczy szczepów Bifidobacterium longum, Bifidobacterium infantis 35624 oraz Saccharomyces boulardii. Przykładowo, liczne badania wskazują, że Saccharomyces boulardii może przyczyniać się do poprawy funkcji jelit oraz redukcji objawów, takich jak bóle brzucha, biegunki czy krwawienia. Wybór odpowiedniego szczepu probiotycznego oraz dawkowanie powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i specyfiki objawów.
L-glutamina
L-glutamina to aminokwas, który stanowi źródło energii dla komórek nabłonka jelitowego (enterocytów), dzięki czemu wspomaga regenerację błony śluzowej jelita oraz poprawia integralność bariery jelitowej. Ponadto, wykazuje właściwości immunomodulujące i wzmacnia odporność. Badania kliniczne sugerują, że suplementacja L-glutaminą może wspomagać leczenie chorób zapalnych jelit poprzez wspieranie procesów gojenia śluzówki jelit.
Maślan sodu
Podobnie jak L-glutamina, maślan sodu jest kluczowym źródłem energii dla enterocytów, dzięki czemu przyczynia się do wzmocnienia bariery jelitowej. Maślan sodu promuje wzrost korzystnych bakterii probiotycznych, hamuje rozwój patogenów oraz wykazuje właściwości przeciwzapalne. Wykazano, że suplementacja maślanem sodu może być skutecznym wsparciem w leczeniu NChZJ, szczególnie w kontekście wyciszenia stanu zapalnego i regeneracji błony śluzowej jelita.
Laktoferyna
Laktoferyna to białko o właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych, immunomodulujących. Hamuje produkcję cytokin prozapalnych, wspiera układ odpornościowy i przyczynia się do utrzymania integralności bariery jelitowej.
Kurkumina
Kurkumina wykazuje silne działanie przeciwzapalne i wspomaga funkcje trawienne. Badania wskazują, że suplementacja kurkuminy przyczynia się do zmniejszenia stanu zapalnego w NChZJ.
Probiotyki
Probiotykoterapia stanowi ważne uzupełnienie leczenia nieswoistych chorób zapalnych jelit i długoterminowe wsparcie w kontekście utrzymywania remisji. Najnowsze badania sugerują, że zarówno probiotyki jednoszczepowe, takie jak Saccharomyces boulardii i Lactobacillus rhamnosus GG, oraz preparaty wieloszczepowe (VSL#3) mogą przynieść korzyści w postaci wydłużenia remisji i redukcji objawów choroby zapalnej jelit. Warto zaznaczyć, że skuteczność probiotyków może się różnić w zależności od szczepu, dlatego wybór preparatu powinien być podyktowany indywidualnymi potrzebami pacjenta.
Babka płesznik
Babka płesznik to przykład roślinny będącej bogatym źródłem błonnika rozpuszczalnego. Ten rodzaj błonnika po rozpuszczeniu w wodzie tworzy konsystencję żelu, dzięki czemu nie podrażnia śluzówki jelita. Błonnik zawarty w babce płesznik wspiera korzystną mikrobiotę jelitową, poprawia perystaltykę jelit, zmniejsza częstotliwość biegunek oraz zapobiega zaparciom. Przegląd systematyczny opublikowany w “Nutrients” w 2021 roku wykazał, że błonnik zawarty w babce płesznik poprawia regularność wypróżnień i przyczynia się do zmniejszenia objawów jelitowych u pacjentów z NChZJ.
Olej z czarnuszki
Olej z nasion czarnuszki (Nigella sativa) wykazuje szereg właściwości prozdrowotnych, m.in. ma działanie przeciwzapalne i immunomodulujące, wspiera funkcje trawienne oraz układ odpornościowy. Suplementacja olejem z czarnuszki może stanowić skuteczne wsparciem w obniżeniu stanu zapalnego w chorobach zapalnych jelit.
W okresie remisji, podobnie jak w zaostrzeniu choroby zapalnej jelit warto rozważyć suplementację następujących składników:
Suplementacja w nieswoistych chorobach zapalnych jelit (NChZJ) odgrywa kluczową rolę zarówno w okresach zaostrzeń, jak i remisji. Dawkowanie i wybór suplementów powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Suplementacja stanowi ważne uzupełnienie terapii nieswoistych chorób zapalnych jelit, przyczyniając się do poprawy jakości życia pacjentów. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że nie stanowi ona podstawy leczenia i nie może zastąpić odpowiedniej dietoterapii oraz leczenia farmakologicznego.
Jeżeli wolisz słuchać niż czytać, koniecznie zajrzyj do mojego Podcastu. A jeśli chcesz być na bieżąco z moimi podcastami, w których poruszam temat szeroko pojętej dietetyki i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego, zapisz się do Newslettera.
