Zapalenie błony śluzowej żołądka, znane również jako nieżyt żołądka, to schorzenie charakteryzujące się stanem zapalnym w obrębie wewnętrznej warstwy tego narządu. Choroba może mieć charakter ostry lub przewlekły. Ból, uczucie pieczenia w nadbrzuszu, refluks i nudności – to tylko niektóre objawy, które mogą się nasilać się w wyniku nieodpowiedniej diety.
Z tego artykułu dowiesz się, jaka dieta może pomóc złagodzić objawy zapalenia żołądka. Jakich produktów unikać i jak wspierać proces regeneracji błony śluzowej żołądka? Koniecznie przeczytaj do końca!
Spis treści:
- Zapalenie żołądka – przyczyny i objawy.
- Jak powinna wyglądać dieta przy zapaleniu żołądka?
- Zapalenie żołądka – co jeść, a czego unikać?
- Jakie napoje wybierać przy zapaleniu żołądka?
- Produkty wspierające regenerację błony śluzowej.
1. Zapalenie żołądka – przyczyny i objawy.
Jedną z najczęstszych przyczyn zapalenia żołądka jest infekcja bakterii Helicobacter pylori. Bakteria ta kolonizuje błonę śluzową żołądka, prowadząc do stanu przewlekłego stanu zapalnego (więcej na temat przeczytasz w poprzednich artykułach na blogu).
Do pozostałych przyczyn zapalenia żołądka należą:
- stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ): długotrwałe zażywanie leków z tej grupy może prowadzić do uszkodzeń błony śluzowej.
- nadmierne spożycie alkoholu
- przewlekły stres
- refluks żółciowy
Objawy zapalenia żołądka mogą się różnić w zależności od jego postaci. Najbardziej charakterystycznym symptomem jest ostry lub skurczowy ból w nadbrzuszu, któremu mogą towarzyszyć nudności, wymioty oraz uczucie pełności już po spożyciu niewielkiej ilości jedzenia.
Inne objawy zapalenia żołądka to:
- biegunki lub zaparcia,
- refluks i kwaśne odbijanie,
- utrata apetytu,
- wzdęcia i dyskomfort w jamie brzusznej.
Warto wspomnieć, że przewlekła postać zapalenia żołądka może początkowo przebiegać bezobjawowo, a u niektórych osób występują jedynie okresowe dolegliwości.W przypadku zaostrzenia choroby ból staje się bardziej intensywny, co skłania pacjentów do konsultacji z lekarzem.
2. Jak powinna wyglądać dieta przy zapaleniu żołądka?
W leczeniu zapalenia żołądka kluczową rolę odgrywa dieta lekkostrawna, której celem jest ograniczenie nadmiernej produkcji kwasu solnego, a tym samym złagodzenie objawów i wspieranie procesu gojenia błony śluzowej. Dieta ta opiera się na produktach łatwo przyswajalnych, ubogich w tłuszcze i błonnik, co zmniejsza obciążenie układu pokarmowego.
Jak wygląda dieta lekkostrawna w praktyce?
- Spożywanie niewielkich objętościowo posiłków w regularnych odstępach czasu, co 3-4 godziny.
- Unikanie potraw ciężkostrawnych: smażonych, tłustych, pikantnych oraz wędzonych.
- Odpowiednia obróbka termiczna: gotowanie w wodzie, na parze, duszenie bez obsmażania oraz pieczenie bez tłuszczu sprawia, że potrawy są lepiej tolerowane. Metody te pozwalają zachować wartości odżywcze produktów oraz lekkostrawny charakter posiłków.
- Blendowanie i miksowanie posiłków, np. w formie koktajli, smoothie, zup krem.
- Ograniczenie podaży błonnika poprzez obieranie warzyw i owoców ze skórki.
3. Zapalenie żołądka – co jeść, a czego unikać?
Dieta powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, w zależności od nasilenia objawów oraz etapu choroby.
Co jeść przy zapaleniu żołądka?
- Chude mięso i ryby – w diecie przy zapaleniu żołądka najlepiej sprawdza się chude mięso, takie jak kurczak i indyk oraz ryby o niskiej zawartości tłuszczu (m.in. dorsz, mintaj, morszczuk), gotowane, duszone lub pieczone.
- Jajka gotowane na miękko – dobrym wyborem będą również jajka w postaci jajecznicy na parze.
- Chudy nabiał – jogurt naturalny, kefir, twaróg w umiarkowanych ilościach.
- Lekkie pieczywo i produkty zbożowe: jasne pieczywo np. orkiszowe, graham, drobne kasze (manna, kuskus, kasza jaglana), biały ryż, płatki owsiane błyskawiczne, płatki jaglane.
- Gotowane warzywa – w zapaleniu żołądka warto sięgać po lekkostrawne warzywa gotowane lub duszone, takie jak marchew, cukinia, dynia, pietruszka, seler, szpinak, pomidor, najlepiej spożywane bez skórek i pestek.
- Owoce o niskiej kwasowości – takie jak banany, pieczone jabłka, borówki.
- Zupy krem – zupy gotowane na wywarze warzywnym lub bulionie kolagenowym są doskonałym rozwiązaniem.
Czego unikać?
- Tłuste i smażone potrawy – potrawy smażone, tłuste mięsa, wędliny, produkty długo zalegające w żołądku.
- Pikantne przyprawy – takie jak chili, pieprz, ostra papryka, curry.
- Nadmiar soli.
- Wysoko przetworzone produkty (fast-food, chipsy, słone przekąski).
- Słodycze, ciasta z kremem.
- Produkty wysokobłonnikowe (ciemne pieczywo np. żytnie, razowe; surowe warzywa, otręby, orzechy w formie niezmielonej).
- Produkty wzdymające (warzywa kapustne, cebula, czosnek, grzyby, nasiona roślin strączkowych).
- Niektóre warzywa, zwłaszcza w formie surowej (rzodkiewka, papryka, pomidory ze skórką).
- Owoce cytrusowe – pomarańcze, grejpfruty, kiwi
- Tłusty nabiał (ser żółty, śmietana, tłusty twaróg, sery pleśniowe, ser feta).
4. Jakie napoje wybierać przy zapaleniu żołądka?
Bardzo ważne jest zwrócenie uwagi na odpowiednią temperaturę wypijanych napojów. Zarówno bardzo gorące, jak i bardzo zimne mogą podrażniać błonę śluzową żołądka. Najlepszą opcją będzie spożywanie napojów (a także posiłków) o temperaturze pokojowej.
W przypadku aktywnego zapalenia żołądka i nasilonych objawów warto zrezygnować z kawy i mocnej herbatę, ponieważ mogą nasilać wydzielanie kwasu solnego, co dodatkowo podrażnia śluzówkę i może prowadzić do zaostrzenia objawów zapalenia.
Ze względu na drażniące działanie na przewód pokarmowy należy całkowicie wyeliminować alkohol. U większości osób problematyczne będą również gazowane napoje, soki pomarańczowy, grejpfrutowy, pomidorowy, które zwiększają wydzielanie kwasu solnego i mogą nasilać objawy refluksu.Najlepiej rozpocząć dzień od szklanki ciepłej wody, a w ciągu dnia wybierać wodę niegazowaną będzie oraz napary ziołowe działające łagodząco na błonę śluzową żołądka: prawoślaz, nagietek, lukrecja, rumianek.
5. Produkty wspierające regenerację błony śluzowej.
Dieta przy zapaleniu żołądka powinna również mieć charakter przeciwzapalny i wspierać regenerację błony śluzowej. Oto kilka produktów, które warto włączyć do swojego jadłospisu:
- Kisiel z siemienia lnianego – działa osłaniająco i łagodzi podrażnienia. Najlepiej stosować go na czczo lub w dłuższym odstępie od posiłku.
- Olej z rokitnika – dzięki właściwościom antyoksydacyjnym redukuje stan zapalny, wspiera odbudowę uszkodzonej błony śluzowej żołądka i łagodzi dolegliwości bólowe.
- Olej lniany i oliwa z oliwek – są bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe o silnym działaniu przeciwzapalnym.
- Sok z aloesu – ma właściwości łagodzące, przeciwzapalne i regeneracyjne.
- Sok z białej kapusty – dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym i regeneracyjnym pomaga w łagodzeniu stanów zapalnych błony śluzowej żołądka, takich jak zapalenie żołądka czy wrzody. Działa alkalizująco, neutralizuje nadmiar kwasu żołądkowego i łagodzi refluks.
- Miód manuka – posiada właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, wspomaga regenerację uszkodzonej błony śluzowej żołądka.
- Fermentowane produkty mleczne – takie jak jogurty naturalne, kefir zawierają żywe kultury bakterii probiotycznych, które wspierają mikrobiotę jelitową.
Dieta odgrywa kluczową rolę w łagodzeniu objawów zapalenia żołądka i wspieraniu procesu regeneracji błony śluzowej. Ważne jest, aby dieta była lekkostrawna, a jednocześnie bogata w składniki przeciwzapalne i osłaniające.
Pamiętaj, że dieta powinna być dopasowana do Twoich indywidualnych potrzeb, a w razie wątpliwości warto skonsultować się z dietetykiem. Jeżeli wolisz słuchać niż czytać, koniecznie zajrzyj do mojego Podcastu. A jeśli chcesz być na bieżąco z moimi podcastami, w których poruszam temat szeroko pojętej dietetyki i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego, zapisz się do Newslettera.
Bibliografia:
- https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/zoladek/50792,zapalenie-blony-sluzowej-zoladka
- Park JM, Jeong M, Kim EH, Han YM, Kwon SH, Hahm KB. Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids Intake to Regulate Helicobacter pylori-Associated Gastric Diseases as Nonantimicrobial Dietary Approach. Biomed Res Int. 2015;2015:712363. doi: 10.1155/2015/712363. Epub 2015 Aug 3. PMID: 26339635; PMCID: PMC4538587.
- Pu K, Feng Y, Tang Q, Yang G, Xu C. Review of dietary patterns and gastric cancer risk: epidemiology and biological evidence. Front Oncol. 2024 Feb 20;14:1333623. doi: 10.3389/fonc.2024.1333623. PMID: 38444674; PMCID: PMC10912593.
- Zaidi SF, Ahmed K, Saeed SA, Khan U, Sugiyama T. Can Diet Modulate Helicobacter pylori-associated Gastric Pathogenesis? An Evidence-Based Analysis. Nutr Cancer. 2017 Oct;69(7):979-989. doi: 10.1080/01635581.2017.1359310. Epub 2017 Sep 22. PMID: 28937799.
- Kuna L, Jakab J, Smolic R, Raguz-Lucic N, Vcev A, Smolic M. Peptic Ulcer Disease: A Brief Review of Conventional Therapy and Herbal Treatment Options. J Clin Med. 2019 Feb 3;8(2):179. doi: 10.3390/jcm8020179. PMID: 30717467; PMCID: PMC6406303.
- Johnston M, McBride M, Dahiya D, Owusu-Apenten R, Nigam PS. Antibacterial activity of Manuka honey and its components: An overview. AIMS Microbiol. 2018 Nov 27;4(4):655-664. doi: 10.3934/microbiol.2018.4.655. PMID: 31294240; PMCID: PMC6613335.
- Solà Marsiñach M, Cuenca AP. The impact of sea buckthorn oil fatty acids on human health. Lipids Health Dis. 2019 Jun 22;18(1):145. doi: 10.1186/s12944-019-1065-9. PMID: 31228942; PMCID: PMC6589177
- Cock IE. The Genus Aloe: Phytochemistry and Therapeutic Uses Including Treatments for Gastrointestinal Conditions and Chronic Inflammation. Prog Drug Res. 2015;70:179-235. doi: 10.1007/978-3-0348-0927-6_6. PMID: 26462368.