Dlaczego Helicobacter pylori powraca? Sprawdź, jak skutecznie pozbyć się bakterii.

Helicobacter pylori to bakteria, która bytuje w żołądku i jest jedną z najczęstszych przyczyn infekcji przewodu pokarmowego. Szacuje się, że infekcja H. pylori może dotyczyć ok. 70-80% populacji polskiej. Chociaż w wielu przypadkach można ją skutecznie wyleczyć, coraz częściej pacjenci doświadczają nawrotów choroby. 

Dlaczego infekcja może powracać mimo podjętego leczenia? W tym artykule dowiesz się, jakie kroki należy podjąć, aby skutecznie pozbyć się Helicobacter pylori i uniknąć ponownego zakażenia. Koniecznie przeczytaj do końca!

Spis treści:

1. Jak dochodzi do zakażenia Helicobacter pylori?
2. Objawy infekcji Helicobacter pylori
3. Helicobacter pylori – diagnostyka
4. Leczenie Helicobacter pylori
5. Dlaczego Helicobacter pylori powraca?
6. Jak zapobiec nawrotom Helicobacter pylori?

1. Jak dochodzi do zakażenia Helicobacter pylori?

Helicobacter pylori to bakteria, która bytuje w kwaśnym środowisku żołądka i może prowadzić do wielu poważnych problemów zdrowotnych, takich jak zapalenie błony śluzowej żołądka, nadżerki i wrzody. Ponadto, nieleczona infekcja H.pylori jest najczęstszą przyczyną raka żołądka. 

 Do zakażenia bakterią Helicobacter pylori może dojść drogą pokarmową:

• kontakt z osobą zakażoną – bakteria może być przenoszona przez ślinę, np. przez korzystanie ze wspólnych naczyń lub sztućców;
• kontakt z zanieczyszczoną wodą lub jedzeniem;
• niedostateczna higiena podczas przygotowywania posiłków i spożywanie skażonej wody;
• niewłaściwa higiena po wyjściu z toalety, niemycie rąk.

Jak się okazuje, istotne są również czynniki związane z dietą i stylem życia.

• Obniżona odporność – zmniejsza zdolność organizmu do obrony przed patogenami i sprzyja rozwojowi H. pylori.
• Alkohol i palenie papierosów – prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej żołądka, czyniąc ją bardziej podatną na infekcje.
• Chroniczny stres – osłabia barierę ochronną żołądka, ułatwiając kolonizację bakterii.
• Nadużywanie leków z grupy NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne) – może podrażniać błonę śluzową żołądka, prowadzić do rozwoju stanów zapalnych i nadżerek. 
• Dysbioza jelitowa – zaburzenia mikrobioty jelitowej sprzyjają rozrostowi bakterii H. pylori w żołądku.
• Choroby tarczycy – przyczyniają się do zaburzeń motoryki żołądka, niedoboru kwasu solnego oraz obniżenia odporności.

Według niektórych badań spożywanie produktów słonych, konserwowanych czy wędzonych również może zwiększać ryzyko infekcji Helicobacter pylori.

2. Objawy infekcji Helicobacter pylori

Chociaż u wielu osób zakażenie Helicobacter pylori przebiega bezobjawowo, może ono prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak zapalenie błony śluzowej żołądka, choroba wrzodowa, a nawet rak żołądka.

Do najczęstszych objawów związanych z infekcją H. pylori należą:

• ból lub dyskomfort w nadbrzuszu,
• zgaga i odbijanie,
• nudności i wymioty,
• uczucie pełności po posiłku,
• gazy, wzdęcia,
• biegunka,
• utrata apetytu.

U części osób mogą pojawić się takźe dolegliwości niezwiązane bezpośrednio z układem pokarmowym, m.in.:

• niedobory żelaza i/lub witaminy B12 – bakteria H. pylori może utrudniać wchłanianie składników odżywczych;
• przewlekłe zmęczenie – związane z niedokrwistością z niedoboru żelaza;
• utrata masy ciała;
• bóle głowy, migreny;
• problemy skórne, takie jak trądzik różowaty, wysypka;
• nieprzyjemny posmak w jamie ustnej.

Objawy zakażenia H. pylori mogą być bardzo różnorodne i często mylone z innymi schorzeniami. Dlatego, w przypadku wystąpienia przewlekłych dolegliwości żołądkowych lub niespecyficznych objawów, takich jak zmęczenie czy niedobory żelaza, kluczowa jest konsultacja z lekarzem i wykonanie odpowiednich badań diagnostycznych.

3. Helicobacter pylori – diagnostyka

Istnieje wiele metod diagnostycznych w celu wykrycia bakterii Helicobacter pylori. Wybór konkretnej metody zależy od objawów pacjenta, dostępności badań oraz decyzji lekarza. 

Metody inwazyjne

Inwazyjne metody diagnostyczne wymagają przeprowadzenia gastroskopii, która pozwala na pobranie wycinków błony śluzowej żołądka.

• Gastroskopia z biopsją to złoty standard diagnostyczny. Badanie umożliwia ocenę  wycinków błony śluzowej żołądka oraz bezpośrednie potwierdzenie obecności bakterii H. pylori. 
• Test ureazowy – szybkie badanie o wysokiej czułości i swoistości. Wycinek błony śluzowej pobrany podczas gastroskopii umieszcza się na specjalnym podłożu zawierającym mocznik. Obecność bakterii H. pylori powoduje rozkład mocznika przez enzym ureazę, co skutkuje zmianą barwy podłoża. 

Metody nieinwazyjne

• Test oddechowy – szybkie i bezbolesne badanie, cechujące się wysoką dokładnością. Polega na wypiciu przez pacjenta roztworu zawierającego znakowany mocznik. Jeśli w żołądku jest obecna H. pylori, rozkłada ona mocznik do amoniaku i dwutlenku węgla, który następnie jest wykrywany w wydychanym powietrzu.
• Badanie antygenów w kale – przydatne do potwierdzenia eradykacji bakterii po leczeniu. Badanie jest łatwe w wykonaniu, choć mniej dokładne niż poprzednie metody, co zwiększa ryzyko uzyskania fałszywie ujemnych wyników. 

Testy serologiczne – polegają na oznaczeniu przeciwciał przeciwko antygenom swoistym dla bakterii H. pylori we krwi. Mogą być pomocne w wykrywaniu przebytego zakażenia, ale nie są zalecane do potwierdzenia aktualnej infekcji, ponieważ przeciwciała mogą utrzymywać się przez długi czas po eradykacji bakterii.

4. Leczenie Helicobacter pylori

Leczenie ma na celu eradykację bakterii Helicobacter pylori, aby zapobiec nawrotom choroby i powikłaniom, takim jak wrzody czy rak żołądka. Najczęściej stosuje się terapie skojarzone, obejmujące inhibitory pompy protonowej (IPP) zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego oraz antybiotyki:

• Terapia potrójna (IPP + 2 antybiotyki)
• Terapia poczwórna z bizmutem (IPP + 2 antybiotyki + bizmut) zalecana jest w przypadku oporności bakterii na leki pierwszego rzutu.

Zwykle czas terapii wynosi 10-14 dni. Wybór leczenia zależy od stanu zdrowia, tolerancji leków oraz wystąpienia oporności na leczenie. Następnie konieczne jest wykonanie badań kontrolnych (najczęściej jest to test oddechowy lub badanie kału) minimum 4 tygodnie po leczeniu. 

5. Dlaczego Helicobacter pylori powraca?

Zdarza się, że mimo zastosowanego leczenia, coraz więcej pacjentów zmaga się z nawrotem infekcji Helicobacter pylori. Dlaczego tak się dzieje?

1. Niewłaściwe przeprowadzenie leczenia – zbyt krótka terapia, nieregularne przyjmowanie leków lub przerwanie kuracji z powodu działań niepożądanych utrudniają skuteczną eradykację H. pylori.
2. Oporność na antybiotyki – bakteria może wykształcić oporność na antybiotyki, a leczenie farmakologiczne może okazać się nieskuteczne. Oporność bywa problemem szczególnie u osób, które w przeszłości przeszły wiele kuracji antybiotykami.
3. Brak zmiany diety – żywienie jest istotnym czynnikiem, wpływającym na powodzenie terapii i leczenie stanu zapalnego w żołądku.
4. Chroniczny stres – zwiększa produkcję kwasu solnego w żołądku i osłabia układ odpornościowy, co utrudnia organizmowi skuteczne zwalczanie bakterii.  
5. Dysbioza jelitowa – mikrobiom odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia przewodu pokarmowego, wspierając procesy trawienia oraz przeciwdziałając kolonizacji patogenów. Zakłócenie równowagi mikrobioty jelitowej może utrudniać skuteczną eradykację bakterii i prowadzić do nawrotów infekcji.
6. Palenie papierosów – nikotyna i toksyny z dymu papierosowego uszkadzają błonę śluzową żołądka, przez co bakteria ma lepsze warunki do rozwoju. 
7. Nieodpowiednia higiena – ponowne zakażenie na skutek kontaktu z osobą zarażoną, spożycia skażonej wody lub niemytych warzyw i owoców.

5. Dlaczego Helicobacter pylori powraca?

Aby skutecznie pozbyć się bakterii Helicobacter pylori i zminimalizować ryzyko nawrotu infekcji, warto pamiętać o kilku istotnych kwestiach.

Przede wszystkim, kluczowe jest przestrzeganie zaleceń terapeutycznych – regularne przyjmowanie leków oraz dokończenie całej terapii, nawet jeśli objawy ustąpią. Ważnym aspektem jest również higiena podczas przygotowywania posiłków oraz używanie własnych naczyń i sztućców. 

Nie należy zapominać o dietoterapii oraz zmianach w stylu życia. Kluczowe jest unikanie pokarmów drażniących błonę śluzową żołądka, takich jak alkohol, kawa, tłuste i pikantne potrawy, oraz żywność wysoko przetworzoną. 

W przypadku oporności bakterii i niepowodzeń wcześniejszych terapii, można rozważyć fitoterapię jako alternatywę do leczenia antybiotykami. 

Więcej na temat diety i suplementacji w zakażeniu Helicobacter pylori przeczytasz w kolejnym artykule na moim blogu.

Jeżeli wolisz słuchać niż czytać, koniecznie zajrzyj do mojego Podcastu. A jeśli chcesz być na bieżąco z moimi podcastami, w których poruszam temat szeroko pojętej dietetyki i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego, zapisz się do Newslettera.

Bibliografia:

1. FitzGerald R, Smith SM. An Overview of Helicobacter pylori Infection. Methods Mol Biol. 2021;2283:1-14. doi: 10.1007/978-1-0716-1302-3_1. PMID: 33765303.
2. Muzaheed. Helicobacter pylori Oncogenicity: Mechanism, Prevention, and Risk Factors. ScientificWorldJournal. 2020 Jul 12;2020:3018326. doi: 10.1155/2020/3018326. PMID: 32765194; PMCID: PMC7374235.
3. Monno R, De Laurentiis V, Trerotoli P, Roselli AM, Ierardi E, Portincasa P. Helicobacter pylori infection: association with dietary habits and socioeconomic conditions. Clin Res Hepatol Gastroenterol. 2019 Oct;43(5):603-607. doi: 10.1016/j.clinre.2018.10.002. Epub 2019 Mar 21. PMID: 30905666.
4. Jaroń K., Pietrzak A., Daniluk J. i wsp. Diagnostic and therapeutic recommendationson Helicobacter pylori infection. Recommendations of the Working Group of the Polish Society of Gastroenterology. Gastroenterology Rev. 2023; 18: 225-248.
5. Huh CW, Kim BW. [Diagnosis of Helicobacter pylori Infection]. Korean J Gastroenterol. 2018 Nov 25;72(5):229-236. Korean. doi: 10.4166/kjg.2018.72.5.229. PMID: 30642138.
6. Sun Q, Yuan C, Zhou S, Lu J, Zeng M, Cai X, Song H. Helicobacter pylori infection: a dynamic process from diagnosis to treatment. Front Cell Infect Microbiol. 2023 Oct 19;13:1257817. doi: 10.3389/fcimb.2023.1257817. PMID: 37928189; PMCID: PMC10621068.
7. Wu JY, Lee YC, Graham DY. The eradication of Helicobacter pylori to prevent gastric cancer: a critical appraisal. Expert Rev Gastroenterol Hepatol. 2019 Jan;13(1):17-24. doi: 10.1080/17474124.2019.1542299. Epub 2018 Nov 13. PMID: 30791844; PMCID: PMC6391731.
8. Wójcik, A. „Eradykacja Helicobacter pylori: siedem grzechów głównych.” TerMedia, 2022. https://www.termedia.pl/poz/Eradykacja-Helicobacter-pylori-siedem-grzechow-glownych,45166.html.