Czy zastanawiałaś się kiedyś, dlaczego przed miesiączką masz problemy z zaparciami, a podczas okresu wypróżnienia są częstsze? Nasilenie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego w trakcie menstruacji dotyka wiele kobiet. W trakcie trwania cyklu miesiączkowego stężenie hormonów w organizmie ulega zmianom, a ich wahania silnie oddziałują na pracę jelit.
Z tego artykułu dowiesz się, w jaki sposób hormony wpływają na wypróżnianie? Co łączy jelita i cykl menstruacyjny? Czy przed miesiączką mogą pojawić się zaparcia? Jak złagodzić uciążliwe objawy jelitowe? Koniecznie przeczytaj do końca!
Spis treści:
Cykl menstruacyjny składa się z czterech faz. Każda z nich charakteryzuje się innymi zmianami hormonalnymi, które wpływają na cały organizm. Zmieniające się w czasie cyklu stężenia hormonów płciowych (estrogenów i progesteronu) oddziałują również na pracę przewodu pokarmowego i czynność jelit. Wahania hormonalne w cyklu miesiączkowym mogą wpływać na pojawianie się różnych dolegliwości jelitowych, takich jak wzdęcia, biegunki lub zaparcia.
Badania dowodzą, że czas pasażu jelitowego znacznie zmienia się w zależności od fazy cyklu. Wysoki poziom estrogenów wpływa na przyspieszenie pasażu jelitowego, co prowadzi do częstszych wypróżnień, natomiast ich niski poziom może powodować zaparcia. Z kolei progesteron opóźnia opróżnianie żołądka, wykazuje działanie rozkurczające na mięśnie gładkie i spowolnienie ruchów perystaltycznych. Jego poziom jest najwyższy w fazie lutealnej – wówczas mogą pojawić się zaparcia.
Zależność między układem hormonalnym a zdrowiem jelit zachodzi w obie strony. Coraz więcej badań podkreśla wpływ zaburzeń jelitowych na zdrowie całego organizmu. Stan jelit i prawidłowa mikrobiota jelitowa ma ogromny wpływ na równowagę hormonalną.
Metabolizm estrogenów zachodzi w wątrobie, z kolei jelita odpowiadają za ich eliminację. prowadzi do przewagi estrogenowej i problemów związanych z wysokim poziomem estrogenów we krwi (jego skutki to m.in. migreny, wzrost wagi, spadek libido, wypadanie włosów, problemy z koncentracją, przewlekłe zmęczenie) Uważa się, że dysbioza jelitowa i przewlekłe zaparcia mogą powodować reabsorpcję estrogenów do krwiobiegu. Wówczas może dojść do przewagi estrogenowej, która jest częstą przyczyną rozwoju zaburzeń hormonalnych, takich jak zespół policystycznych jajników (PCOS), niepłodność czy endometrioza.
PMS, czyli zespół napięcia przedmiesiączkowego to zespół objawów somatycznych i psychicznych pojawiających zazwyczaj na kilka dni do dwóch tygodni przed wystąpieniem miesiączki. Objawy PMS związane są z wahaniami poziomów estrogenów i progesteronu i ustępują wraz z nadejściem menstruacji lub krótko po jej rozpoczęciu.
PMS może objawiać się na różne sposoby:
PMS oddziałuje nie tylko na nastrój i emocje, ale także na funkcjonowanie jelit. Uważa się, że związek między jelitami a cyklem menstruacyjnym wynika z obecności w przewodzie pokarmowym receptorów dla estrogenów i progesteronu. W fazie lutealnej wzrost poziomu progesteronu wpływa na spowolnienie motoryki jelit, co może prowadzić do nudności, zaparć i wzdęć. Zmiany w cyklu miesiączkowym wpływają także na łaknienie, a wiele kobiet w fazie lutealnej odczuwa zwiększony apetyt, zwłaszcza na słodycze. Niestety, wysoko przetworzona dieta i nadmiar cukrów prostych dodatkowo obciążają układ trawienny, powodując uczucie ciężkości, ból brzucha czy zaburzenia rytmu wypróżnień.
Co więcej, wykazano, że osoby chorujące na zespół jelita nadwrażliwego (IBS) są bardziej podatne na dolegliwości bólowe podczas menstruacji. Wynika to z nasilenia skurczów mięśni w trakcie miesiączki i towarzyszącej IBS zwiększonej wrażliwości jelit na bodźce.
Wiele kobiet podczas menstruacji odczuwa dolegliwości żołądkowo-jelitowe, które są związane z naturalnymi zmianami hormonalnymi zachodzącymi w trakcie cyklu miesiączkowego. Okazuje się, że u czasem w trakcie miesiączki występują biegunki, co wynika ze wzrostu intensywności skurczów jelit indukowanych zmianami w poziomie hormonów.
Jedną z przyczyn dolegliwości jelitowych zgłaszanych przez pacjentki jest wzrost poziomu prostaglandyn – hormonów, które odpowiadają za skurcze mięśni gładkich. Tuż przed i w trakcie miesiączki poziom prostaglandyn znacząco wzrasta, prowadząc do skurczów macicy. Ich nadmiar może nasilać nie tylko objawy PMS i bóle menstruacyjne, ale również problemy trawienne towarzyszące miesiączce. Prostaglandyny wpływają na aktywność mięśni gładkich przewodu pokarmowego, skracając czas pasażu jelitowego. W rezultacie u części kobiet w pierwszych dniach miesiączki mogą pojawić się bóle brzucha, wzdęcia, dyskomfort, luźne stolce, a nawet biegunki.
Bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia i inne objawy żołądkowo-jelitowe w trakcie menstruacji dotyczą wielu kobiet i mogą znacząco wpływać na jakość życia. Pamiętaj, że nasilone dolegliwości bólowe, które utrudniają codzienne funkcjonowanie zawsze warto skonsultować ze specjalistą – lekarzem ginekologiem i/lub gastroenterologiem.
Niemniej jednak, istnieje kilka strategii, które warto zastosować, aby poprawić swój komfort w trakcie cyklu miesiączkowego.
Zbilansowana dieta bogata w błonnik
Odpowiednia podaż błonnika pomaga w regulacji perystaltyki jelit i zapobiega zaparciom. Wprowadź do diety więcej warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz nasion roślin strączkowych. Uwaga – warto pamiętać, że w niektórych przypadkach spożywanie zbyt dużej ilości błonnika może nasilać wzdęcia i biegunki podczas miesiączki, dlatego produkty bogate w błonnik najlepiej wprowadzać stopniowo i obserwować reakcje organizmu.
Regularne picie wody
Nawodnienie organizmu to podstawa. Woda wspiera procesy trawienne i regulację wypróżnień. Ponadto, odpowiednie nawodnienie może pomóc w redukcji wzdęć.
Unikanie kofeiny i alkoholu
Kofeina oraz alkohol działają drażniąco na układ pokarmowy, mogą nasilać skurcze jelit i powodować biegunki. Ograniczenie ich spożycia pomaga zmniejszyć nasilenie objawów, takich jak biegunka i ból brzucha.
Aktywność fizyczna
Choć intensywne treningi w trakcie miesiączki dla większości kobiet nie będą najlepszą opcją, lekkie i umiarkowane ćwiczenia, takie jak spacery, joga czy pilates wpływają pozytywnie na pracę jelit, rozluźnienie napięć w ciele i poprawę nastroju.
Unikanie ciężkostrawnych i wzdymających produktów
Ciężkostrawne i wzdymające potrawy (napoje gazowane, chipsy, słone przekąski, warzywa kapustne, cebula, czosnek, strączki) mogą nasilać wzdęcia i potęgować dyskomfort w trakcie menstruacji. Ogranicz dania smażone (zwłaszcza na głębokim tłuszczu) i zastąp je ciepłymi, gotowanymi posiłkami. Pamiętaj, że każdy organizm jest inny i nie w każdym przypadku te same czynniki będą wywoływać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Zwróć uwagę na sygnały własnego ciała i indywidualną tolerancję na dane produkty.
Napary ziołowe na trawienie
Niektóre zioła, takie jak mięta, rumianek, koper włoski czy imbir mają właściwości rozkurczowe i działają łagodząco na układ pokarmowy, redukując wzdęcia, skurcze jelit oraz nudności.
Magnez i probiotyki
Magnez to absolutny must-have wśród suplementów. Wspiera prawidłowe napięcie mięśniowo-nerwowe, pomaga rozluźniać i łagodzić skurcze mięśni, reguluje perystaltykę jelit. Z kolei odpowiednio dobrana, celowana probiotykoterapia może pomóc w odzyskaniu równowagi bakteryjnej w jelitach, przyczyniając się do poprawy trawienia i redukcji objawów żołądkowo-jelitowych.
Cykl menstruacyjny ma ogromny wpływ na funkcjonowanie jelit i rytm wypróżnień. Naturalne wahania hormonów mogą prowadzić do nasilenia zaparć, biegunek i innych problemów trawiennych. Świadomość tych zależności oraz zadbanie o odpowiednią dietę, nawadnianie, aktywność fizyczną i redukcję stresu mogą pomóc złagodzić objawy i poprawić komfort życia w trakcie miesiączki.
Jeżeli wolisz słuchać niż czytać, koniecznie zajrzyj do mojego Podcastu. A jeśli chcesz być na bieżąco z moimi podcastami, w których poruszam temat szeroko pojętej dietetyki i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego, zapisz się do Newslettera.
